Uszkodzony towar z transportu — co zrobić przy odbiorze
Magazynier podpisał list przewozowy, palety stanęły pod ścianą, wgnieciony narożnik wyszedł po trzech dniach. Wyjaśniamy, co mówi w takiej sytuacji Prawo przewozowe, ile masz czasu na zgłoszenie i ile realnie da się odzyskać.

Ta odpowiedź nie jest wykrętem. Tak stanowi Prawo przewozowe: przyjęcie przesyłki bez zastrzeżeń co do zasady gasi roszczenia za ubytek lub uszkodzenie. Podpis magazyniera ma więc konkretny skutek prawny, o którym on sam zwykle nie wie.
Od tej zasady są cztery wyjątki. W tym artykule tłumaczymy, na czym polegają, co zrobić w pierwszych minutach przy rozładunku, ile czasu jest na uszkodzenie, które wychodzi później, kiedy przewoźnik w ogóle nie odpowiada, ile da się odzyskać i co powiedzieć klientowi, u którego montaż właśnie przepadł.
Co oznacza podpis bez zastrzeżeń
Przyjęcie przesyłki bez zastrzeżeń powoduje wygaśnięcie roszczeń z tytułu ubytku lub uszkodzenia. Od tej zasady ustawa przewiduje cztery wyjątki:
szkodę stwierdzono protokolarnie przed przyjęciem przesyłki,
do takiego stwierdzenia nie doszło z winy przewoźnika,
szkoda wynikła z winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa przewoźnika,
uszkodzenia nie dało się zauważyć z zewnątrz, odbiorca zażądał ustalenia stanu przesyłki w ciągu 7 dni od odbioru i udowodnił, że szkoda powstała w czasie przewozu.
W praktyce liczą się pierwszy i czwarty. Pierwszy jest łatwy i nic nie kosztuje: wystarczy dziesięć minut przy rozładunku. Czwarty jest trudny, bo to Ty musisz udowodnić, że towar uszkodzono w transporcie, a nie u Ciebie w magazynie.
Co zrobić przy rozładunku
Kierowca zawsze się spieszy. Poniższe czynności trwają krócej niż jeden telefon do przewoźnika, który wykonasz później.
Zrób zdjęcia palet, zanim zjadą z auta. Zdjęcie ładunku w naczepie, z widocznym rozmieszczeniem i pasami, to najmocniejszy dowód w takiej sprawie. Jest też jedynym, którego nie da się odtworzyć później.
Obejrzyj opakowanie, nie zawartość. Rozerwana folia, wgnieciony narożnik kartonu, przesunięte kantówki i ślad pasa to sygnały, że w środku również coś się stało. Uszkodzenie opakowania widać z zewnątrz, więc wpisuje się je od razu.
Wpisz zastrzeżenie do listu przewozowego. Nie „uszkodzone”, tylko co i gdzie: „paleta 2 — rozerwana folia i wgnieciony narożnik od strony czoła, zawartości nie sprawdzano”. Jedno takie zdanie przenosi sprawę z czwartego wyjątku do pierwszego.
Zażądaj protokołu. Przewoźnik ma obowiązek ustalić protokolarnie stan przesyłki i okoliczności powstania szkody, również na Twoje żądanie, jeżeli twierdzisz, że przesyłka jest naruszona. Jeśli kierowca odmówi, obowiązek nie znika — odnotuj samą odmowę.
Nie podpisuj „bez zastrzeżeń” dla świętego spokoju. W całym obiegu dokumentów to jedyny podpis, który realnie kosztuje pieniądze.
Jak przekazać to magazynowi
Powyższe nie zadziała, jeżeli będzie wiedzą samego właściciela. Powinno wisieć na kartce przy bramie magazynu i paść przy wdrożeniu każdej nowej osoby. Wystarczy jedno zdanie: podpis bez zastrzeżeń jest decyzją finansową. Przy paletach ze stolarką bywa wart kilkanaście tysięcy złotych.
Gdy uszkodzenie wychodzi po rozpakowaniu
Przy stolarce owiniętej folią i zabezpieczonej kantówkami to sytuacja typowa: przy odbiorze nie widać niczego, problem wychodzi dopiero przy rozpakowaniu. W takim wypadku przewoźnik ustala stan przesyłki na żądanie zgłoszone niezwłocznie po ujawnieniu szkody, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia odbioru.
Trzy rzeczy łatwo tu przeoczyć:
To siedem dni kalendarzowych, nie roboczych. Przy dostawie w piątek termin mija w następny piątek, a dwa dni zabiera weekend.
Termin biegnie od odbioru, nie od rozpakowania. Paleta czekająca dwa tygodnie na montaż wypada z terminu, zanim ktokolwiek na nią spojrzy.
Musisz udowodnić, że szkoda powstała w przewozie. Tego obowiązku nie ma, gdy uszkodzenie stwierdzono protokolarnie przed przyjęciem przesyłki. To cena za brak zastrzeżenia przy odbiorze.
Wniosek dla magazynu jest jeden i niewygodny: palety trzeba rozpakowywać przy przyjęciu, a nie dopiero przed montażem. Przy dostawach na kilka zleceń naraz kosztuje to około godziny pracy tygodniowo. W zamian nie tracisz terminu na zgłoszenie.
Kiedy przewoźnik nie odpowiada
Odpowiedzialność przewoźnika obejmuje okres od przyjęcia przesyłki do przewozu aż do jej wydania. Ustawa wymienia jednak przyczyny, które go zwalniają. Przy stolarce w grę wchodzą przede wszystkim dwie.
Brak, niedostateczność lub wadliwość opakowania rzeczy narażonych w takich warunkach na szkodę wskutek swoich naturalnych właściwości. Jeżeli producent wysłał skrzydła bez narożników i bez kantówek, to jego zaniedbanie, nie przewoźnika. Twoje też, bo stoisz między jednym a drugim.
Ładowanie, rozmieszczenie lub wyładowywanie przez nadawcę albo odbiorcę. Jeżeli Twoi ludzie uszkodzą paletę wózkiem przy rozładunku, przewoźnik nie odpowiada. Zdjęcie sprzed rozładunku jest wtedy jedynym dowodem, że stało się to wcześniej.
Ta zasada ma korzystną stronę: to przewoźnik musi wykazać, że szkoda wynikła z okoliczności zwalniającej go z odpowiedzialności. Ty nie musisz udowadniać, że zawinił.
Ile da się odzyskać
Warto to wiedzieć wcześniej, bo kwota zwykle rozczarowuje. Odszkodowanie za utratę lub ubytek nie może przewyższać wartości przesyłki, ustalanej w pierwszej kolejności według ceny z rachunku dostawcy albo sprzedawcy. Przy uszkodzeniu odszkodowanie odpowiada procentowemu zmniejszeniu wartości towaru.
Oznacza to, że odzyskujesz wartość towaru, ale nie skutki opóźnienia. Stracony dzień ekipy, powtórny dojazd, kara umowna wobec klienta i trzy tygodnie zwłoki nie mieszczą się w tym rachunku. Wyższą kwotę można zabezpieczyć, deklarując wartość przesyłki przy nadaniu — przy dostawach transportem producenta oznacza to jednak rozmowę z producentem, a nie z przewoźnikiem.
Reklamacja i termin przedawnienia
Sprawę zamykają dwa terminy i oba bywają przegapiane.
Reklamacja jest obowiązkowa przed pozwem. Do sądu można pójść dopiero po jej bezskutecznym wyczerpaniu, a za bezskuteczną uważa się reklamację, na którą przewoźnik nie zapłacił w ciągu trzech miesięcy od jej doręczenia. Milczenie przez kwartał nie blokuje więc sprawy, tylko otwiera drogę do sądu.
Roszczenia przedawniają się po roku. To krócej niż dwuletni termin przy sprzedaży, o którym piszemy przy nieopłaconej transzy. Przy szkodach niewidocznych z zewnątrz rok liczy się od dnia protokolarnego ustalenia szkody, więc protokół wyznacza także początek biegu terminu.
Co powiedzieć klientowi
Równolegle do sporu z przewoźnikiem toczy się druga sprawa: u klienta przepadł montaż. Jego to nie interesuje i ma rację, bo nie ma umowy ani z przewoźnikiem, ani z producentem. Ma ją z Tobą.
Zasada jest ta sama co przy opóźnieniu producenta: wobec klienta odpowiadasz za cały łańcuch, którym się posługujesz. Dobra rozmowa ma trzy części — co się stało, jaki jest nowy termin i co klient dostaje w zamian za zwłokę. Zdanie „przewoźnik uszkodził towar” jest wyjaśnieniem, nie podstawą do przerzucenia problemu.
Co warto zapisywać
Szkody transportowe pojedynczo wyglądają na pech, a zebrane razem układają się we wzór. Po roku prowadzenia zapisu zwykle okazuje się, że większość przypada na jednego przewoźnika albo na jeden sposób pakowania u jednego dostawcy. Wtedy jest o czym rozmawiać przy negocjacji warunków.
Przy każdej dostawie warto zanotować datę i godzinę odbioru, osobę przyjmującą, numer listu przewozowego, treść zastrzeżenia albo jego brak oraz zdjęcia. Przy szkodzie dodatkowo: datę ujawnienia, datę żądania protokołu, datę reklamacji i kwotę. Rejestr zgłoszeń prowadzi to obok reklamacji klienckich, więc obie sprawy z jednego zlecenia stoją w jednym miejscu.
To wszystko dzieje się samo, gdy dokumenty powstają z systemu.
Umowa dobiera klauzule po typie klienta, pomiar zamienia się w ofertę, a reklamacja pilnuje ustawowego terminu odpowiedzi.
